Anayasa Mahkemesi bugün, Cumhuriyet Halk Partisi'nin (CHP) Anayasa değişikliği paketinin iptali için açtığı davayı görüşecek. 12 Eylül'e yargı yolunu açan, Hakimler Savcılar Yüksek Kurulu ve Anayasa Mahkemesi'nin yapısında demokratik değşiklikler öngören paketin halk oylamasına gideceğine dikkat çeken hukukçular, yakın tarihte birçok tartışmalı karara imza atan Anayasa Mahkemesi'ne 'hukuk varsa söz milletin' mesajı verdi. Hukukçular, yüksek mahkemenin bugünkü görüşmede yetkisi olmadığı halde dosyayı esastan görüşme kararı alması durumunda bir kez daha Anayasa'yı çiğneyeceğini belirtti.

3 Haziran'da toplanan Yüksek Mahkeme üyeleri, CHP'li ve bağımsız 111 milletvekilinin imzasıyla, 5882 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın bazı maddelerinde değişiklik yapılması hakkında kanun taslağının iptal istemine ilişkin dilekçeyi şekil yönünden usule aykırı bulmamış ve oybirliğiyle kabul etmişti.

Hukukçular Anayasa değişikliği paketine yönelik iptal istemi ile ilgili olarak, "Henüz yasama faaliyeti tamamlanmadığı, son ayak olan referanduma henüz sunulmadığına" vurgu yaptılar.

Anayasa Mahkemesi'nin bugün vereceği karar 12 Eylül'de yapılması planlanan referandum sürecini de çıkmaza sokabilir. Anayasa değişikliğine karşı çıkan ve CHP ve bağımsız milletvekillerinin Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu'nun (HSYK) ve Anayasa Mahkemesi'nin yapılarının değiştirilmesine karşı çıkıyor.

Halkın iradesi karar vermeli deyip reddetmeli

TBMM Anayasa Komisyonu Başkanı ve İstanbul milletvekili Prof. Dr. Burhan Kuzu, Anayasa Mahkemesi'nin Anayasa değişikliklerini incelemesi işlemlerinin nasıl yapılacağının Anayasa'da açıkca yer aldığını belirterek, şunları kaydetti: "Anayasa Mahkemesi, Anayasa değişiklikleri ile ilgili 4 tane karar vermiştir. Bu şekilde yapılan bu kararlarında mahkeme bu talepleri reddetti." Anayasa Mahkemesi'nin Anayasa'daki belirtilen çerçeve dışında herhangi bir işlem tesis etmesinin Anayasa'ya aykırı olacağını vurgulayan Kuzu, "Anayasa Mahkemesi'nin tutumunu kestirmek güç. Yüksek Mahkeme'nin yapması gereken şey esasen referanduma sunulacağı için buna bakmaması gerekir. Halkın iradesi karar verip deyip bu iptal istemini reddetmesi gerekir" diye konuştu.

İçeriği incelerse Anayasa'yı ihlal eder

Anayasa Hukukçusu Prof. Dr. Mustafa Kamalak, Anayasa Mahkemesi'nin, iptali istenen değişiklik paketini "İçerik yönünden incelerse Anayasa'yı ihlal eder" dedi. Kamalak, şunları kaydetti: "Bir sorunun çözümü bir başka sorunun sonucuna bağlı olduğu durumlarda bekletici sorun yapılabilir. Yani referandum sonucu beklenilebilir. Bu durumda demokrasilerde son sözü söyleyen millet eğer referandumda değişikliği kabul ederse o zaman iptal istemi reddedilir. Yok kabul edilmezse zaten kanunlaşmaz."

Esastan denetleme hak ve yetkisi yok

Hukukçular Derneği Başkanı Cahit Özkan, Anayasa Mahkemesinin, Anayasa değişikliklerini esastan denetleme hak ve yetkisi bulunmadığını ileri sürdü. Özkan, demokratik hukuk devletinde meşruiyetin kaynağının halk olduğunu belirterek, "Bu bağlamda Anayasa Mahkemesi'nin meşruiyeti de halka dayandığı sürece demokratik bir hukuk devletinden bahsedilebilir' dedi. Anayasa'nın 148. maddesinin "kanunlar yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün geçtikten sonra şekil bozukluğuna dayalı iptal davası açılamayacağını' içerdiğini belirten Özkan, buradan da Anayasa'nın öngördüğü denetim sisteminin sonradan yani düzeltici denetim olduğu anlaşıldığını ifade etti. Anayasa Mahkemesi'nin henüz referanduma sunulmamış olan ve dolayısıyla kanunlaşmamış olan Anayasa değişikliğini esas yönünden denetleme yetkisine sahip olmadığını savunan Özkan, mahkemenin şekil yönünden de denetleme yetkisine sahip olmadığını kaydetti.

Yüksek yargı siyaset yapmasın

Demokrat Yargı Derneği Eşbaşkanı Dr. Orhan Gazi Ertekin, tüm kamuoyunun önünde gerçekleşen referandum paketinde şekil açısından herhangi bir eksikliğin bulunmadığını belirterek mahkemenin dilekçeyi reddetmesi gerektiğini ifade etti. "Hukuka ve adalete riayet budur" diyen Dr. Ertekin, Anayasa Mahkemesi'nin tersini yapması durumunda bir kez daha siyaset yapmış olacağını kaydetti. Ertekin, 'sicili parlak değil' dediği Anayasa Mahkemesi'nin davayı redderek Anayasa değişikliğinde son kararı millete bırakması gerektiğini söyledi.

Hukuk mutlaka red diyor

"CHP'nin iptal için yaptığı başvuru mutlaka reddedilmemeli" diyen Yrd. Doç. Dr. Adnan Küçük ise Anayasa'ya göre işlemesi gereken hukuki süreci şöyle açıkladı: "Bir defa yasama işlemi bakımından tamamlanmış bir süreç yoktur. Halkoyuna sunulan bir yasama işlemi tamamlanmış bir işlem değildir. Dolayısıyla bu işleme karşı iptal davasının açılması mümkün değildir. Bu davanın reddedilmesi esasa ilişkin incelemenin yapılmaması gerekir." Küçük, mahkemenin red kararı vermesi durumunda dosyanın referanduma kadar rafa kalkacağını da dikkat çekti.